Chậm đăng ký thuế, hộ kinh doanh có thể bị xử phạt đến 10 triệu đồng từ năm 2026
Trong bối cảnh công tác quản lý thuế ngày càng được siết chặt, việc đăng ký thuế đúng thời hạn không còn là thủ tục mang tính hình thức mà đã trở thành nghĩa vụ pháp lý bắt buộc đối với mọi hộ kinh doanh. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít hộ kinh doanh vẫn còn tâm lý chủ quan, chậm trễ hoặc bỏ qua nghĩa vụ này, dẫn đến nguy cơ bị xử phạt hành chính lên đến 10 triệu đồng từ năm 2026 theo quy định mới.
Bài viết dưới đây sẽ giúp hộ kinh doanh hiểu rõ cơ sở pháp lý xử phạt, cách xác định thời điểm bắt đầu hoạt động kinh doanh trong quản lý thuế, cũng như những rủi ro pháp lý cần đặc biệt lưu ý để tránh các khoản phạt không đáng có.
1. Chậm đăng ký thuế là gì? Vì sao hộ kinh doanh dễ vi phạm?
Theo quy định của pháp luật thuế, hộ kinh doanh có nghĩa vụ thực hiện đăng ký thuế trong thời hạn luật định kể từ khi bắt đầu hoạt động kinh doanh. Chậm đăng ký thuế được hiểu là việc không nộp hồ sơ đăng ký thuế đúng thời hạn, dù đã phát sinh hoạt động kinh doanh trên thực tế.
Trong thực tế, nhiều hộ kinh doanh vi phạm do:
-
Nghĩ rằng hoạt động nhỏ lẻ, thử nghiệm thì “chưa cần đăng ký thuế”;
-
Chỉ bán hàng online, bán qua mạng xã hội nên cho rằng khó bị phát hiện;
-
Chờ đến khi có doanh thu ổn định hoặc lợi nhuận rõ ràng mới làm thủ tục;
-
Thiếu hiểu biết về thời điểm được coi là “bắt đầu hoạt động kinh doanh”.
Chính những suy nghĩ này khiến không ít hộ kinh doanh vô tình vi phạm pháp luật thuế mà không hề hay biết.
Cơ sở pháp lý xử phạt hành vi chậm đăng ký thuế từ năm 2026
Từ năm 2026, hành vi chậm đăng ký thuế của hộ kinh doanh được xử phạt theo Điều 10 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 8 Điều 1 Nghị định 310/2025/NĐ-CP.
Theo quy định mới:
-
Mức xử phạt được xác định căn cứ vào số ngày chậm đăng ký thuế;
-
Mức phạt tiền cao nhất có thể lên đến 10.000.000 đồng, tùy theo:
-
Thời gian vi phạm;
-
Mức độ vi phạm;
-
Tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ (nếu có).
-
So với trước đây, quy định mới thể hiện rõ xu hướng siết chặt kỷ cương pháp luật thuế, đặc biệt đối với khu vực hộ kinh doanh – vốn là nhóm đối tượng có số lượng lớn và đa dạng hình thức hoạt động.
2. Thế nào là “bắt đầu hoạt động kinh doanh” trong quản lý thuế?
Một trong những vấn đề khiến nhiều hộ kinh doanh dễ bị xử phạt là chưa hiểu đúng thời điểm bắt đầu hoạt động kinh doanh.
Pháp luật hiện hành chưa có định nghĩa thống nhất về khái niệm này. Tuy nhiên, trong thực tiễn quản lý thuế, cơ quan thuế không căn cứ vào việc đã đăng ký hay chưa, mà dựa trên hoạt động thương mại thực tế phát sinh.
Nói cách khác, hộ kinh doanh có thể bị coi là đã bắt đầu hoạt động, dù chưa đăng ký kinh doanh hoặc đăng ký thuế.
3. Các dấu hiệu xác định hộ kinh doanh đã bắt đầu hoạt động
Trong quá trình thanh tra, kiểm tra, cơ quan thuế thường căn cứ vào các dấu hiệu sau để xác định hộ kinh doanh đã bắt đầu hoạt động:
-
Thực hiện bán hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ;
-
Nhận tiền đặt cọc, tiền ứng trước của khách hàng;
-
Phát sinh giao dịch bán hàng online, bán qua:
-
Mạng xã hội (Facebook, Zalo, TikTok…);
-
Sàn thương mại điện tử;
-
-
Xuất hóa đơn hoặc lập chứng từ bán hàng theo quy định.
Chỉ cần xuất hiện một trong các dấu hiệu trên, dù:
-
Quy mô kinh doanh nhỏ;
-
Mới thử nghiệm thị trường;
-
Chưa phát sinh lợi nhuận;
thì hộ kinh doanh vẫn có thể bị xác định là đã bắt đầu hoạt động kinh doanh. Khi đó, nghĩa vụ đăng ký thuế phải được thực hiện đúng thời hạn, nếu không sẽ bị xử phạt.
4. Mức phạt chậm đăng ký thuế có thể lên tới 10 triệu đồng
Theo quy định mới áp dụng từ năm 2026, mức phạt đối với hành vi chậm đăng ký thuế:
-
Tăng dần theo số ngày vi phạm;
-
Có thể lên đến 10.000.000 đồng trong trường hợp vi phạm nghiêm trọng.
Ngoài tiền phạt, hộ kinh doanh còn có thể đối mặt với:
-
Bị truy thu thuế cho toàn bộ thời gian hoạt động trước đó;
-
Bị tính tiền chậm nộp thuế;
-
Tăng nguy cơ bị đưa vào diện thanh tra, kiểm tra thuế trong tương lai.
5. Rủi ro pháp lý khi chậm hoặc không đăng ký thuế
Việc chậm đăng ký thuế không chỉ đơn thuần là một lỗi hành chính, mà còn kéo theo nhiều hệ lụy pháp lý như:
-
Bị đánh giá là thiếu tuân thủ pháp luật;
-
Gây khó khăn khi giải trình nguồn thu, doanh thu;
-
Ảnh hưởng đến uy tín và tính ổn định của hoạt động kinh doanh;
-
Gặp rủi ro khi mở rộng quy mô, vay vốn, hợp tác với đối tác.
Trong bối cảnh cơ quan thuế ngày càng tăng cường quản lý dữ liệu, đặc biệt đối với hoạt động kinh doanh online, khả năng bị phát hiện vi phạm là ngày càng cao.
6. Khuyến nghị dành cho hộ kinh doanh để tránh bị xử phạt
Để hạn chế rủi ro pháp lý, hộ kinh doanh cần lưu ý một số vấn đề quan trọng sau:
6.1. Theo dõi chặt chẽ các mốc thời hạn pháp lý
Bao gồm:
-
Thời hạn đăng ký thuế;
-
Thời hạn tạm ngừng, tiếp tục kinh doanh;
-
Thời hạn kê khai và nộp thuế.
6.2. Đăng ký thuế ngay khi phát sinh hoạt động
Hộ kinh doanh không nên chờ đến khi hoạt động ổn định hay có doanh thu lớn, mà nên:
-
Đăng ký thuế ngay từ thời điểm phát sinh giao dịch bán hàng đầu tiên;
-
Chủ động làm việc với cơ quan thuế để tránh rủi ro về sau.
6.3. Lưu trữ đầy đủ hồ sơ, chứng từ
Việc lưu trữ hồ sơ pháp lý, chứng từ bán hàng sẽ giúp hộ kinh doanh:
-
Dễ dàng giải trình khi có thanh tra, kiểm tra;
-
Giảm thiểu nguy cơ bị áp dụng các mức phạt nặng.
7. Kết luận
Từ năm 2026, hành vi chậm đăng ký thuế của hộ kinh doanh có thể bị xử phạt lên đến 10 triệu đồng, kèm theo nhiều rủi ro pháp lý khác. Trong bối cảnh pháp luật thuế ngày càng được siết chặt, việc chủ động tuân thủ quy định ngay từ đầu là giải pháp an toàn và tiết kiệm chi phí nhất cho hộ kinh doanh.
Đăng ký thuế đúng hạn không chỉ giúp tránh các khoản phạt không đáng có, mà còn tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho hoạt động kinh doanh ổn định và phát triển bền vững trong dài hạn.
| CÔNG TY LUẬT TNHH MTV PHÁP AN
📌: 1/9 Mậu Thân, P .Ninh Kiều, TP Cần Thơ 📞 : 02923 734 995 📧 : luatphapan@gmail.com 🌐 : luatphapan.com Zalo :0839 678 006 |
